Borussia 30

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Włodzimierz Kowalewski (proza), Adam Kurłowicz (grafika), Iwona Liżewska (sekretarz), Maryla Paturalska (z-ca sekretarza),
Grzegorz Strauchold (historia)
Współpraca: Piotr Siwecki, Iwona Łazicka-Pawlak
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Zbigniew Mikołejko, Hubert Orłowski, Wacław Sobaszek, Olga Tokarczuk, Leszek Żyliński
Korekta: Ewa Kunicka
Opracowanie graficzne: Adam Kurłowicz

format: 235×165
liczba stron:
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

5 Ryszard Borkowski Warmia
PAMIĘĆ NARODÓW
9 Marcin Kula Polska: narzucona i odrzucona komunistyczna wizja dziejów
28 Bohdan Osadczuk Ukradziona pamięć
33 Basil Kerski Historia i pamięć w aktualnych debatach politycznych między Niemcami a Polakami, tłum. Katarzyna Leszczyńska
47 Stefan Dyroff Niemiecka pamięć Prus Wschodnich w Oberschleißheim
OKRUCHY PAMIĘCI
55 Tamara Bołdak-Janowska Strach
77 Dariusz Szatrawski Ze snów umierającego lasu
84 Stanisław Piechocki Horror pruski (fragment powieści)
103 Mariusz Gniadek Na pograniczu światów
POEZJA
121 Ryszard Borkowski Jednorożec, Halmstad, erotyk, erotyk 2, gdyby, formatorium, pożądanie o świcie, słowo, hermetyczność, wspólne pejzaże, Jaśkowa Dolina we Wrzeszczu
PAMIĘĆ ZORGANIZOWANA
137 [Od redakcji]
138 Włodzimierz Borodziej Konstruowanie pamięci: dziedzictwo wypędzeń w dzisiejszej Europie, tłum. Katarzyna Leszczyńska
142 Robert Traba Pismo do Sybille Dreher, przewodniczącej Koła Kobiet w Związku Wypędzonych
147 Anna Matysiak W poszukiwaniu kosmosu. O problemie inicjacji w twórczości Erwina Kruka
POEZJA
193 Joanna Pałach Księżyc jest jak pociąg, Dwutysięczny, Gry i zabawy turystyczne, Sidła galerii
200 Hubert Orłowski Ostródzki Kirst
ARCHIWUM PAMIĘCI
III Krzysztof Ruchniewicz O pamięci historycznej narodów [„Deutsche Erinnerungsorte“, red. Etienne Francois i Hagen Schulze, T. 1-3, C. H. Beck, München 2001]
IX Piotr Siwecki Piękno w prostocie [Istvan Kovacs, „Lustro dzieciństwa“, tłum. Anna Górecka, Czytelnik, Warszawa 2002]
X Grzegorz Strauchold Dzieje rodziny z Wielkopolski [Halina Kiryłowa Sosnowska, „Gościńce i rozstajne drogi. Opowieść rodzinna“, Instytut Zachodni, Poznań 2002]
XII Grzegorz Strauchold O idei zachodniej [Zbigniew Mazur, „Antenaci. O politycznym rodowodzie Instytutu Zachodniego“, Instytut Zachodni, Poznań 2002]
XIV Bernard Linek Niemieccy jeńcy wojenni [Jerzy Kochanowski, „W polskiej niewoli, Niemieccy jeńcy wojenni w Polsce 1945-1950“, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2001]
XVI Bernard Linek O obozie pracy w Świętochłowicach [„Obóz pracy w Świętochłowicach w 1945 roku. Dokumenty, zeznania, relacje, listy“, wybór, wstęp i oprac. Adam Dziurok, Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa 2002]
XVIII Elżbieta Traba „Najwspanialsze życie i najstraszniejsza śmierć“ [Shimon Redlich, „Razem i osobno Polacy, Żydzi i Ukraińcy w Brzeżanach, 1919-1945“, tłum. Grzegorz Godlewski, Wydawnictwo Pogranicze, Sejny 2002; „Ziemia i chmury. Z Szewachem Weissem rozmawia Joanna Szwedowska“, Wydawnictwo Pogranicze, Sejny 2002]
XXI Iwona Łazicka-Pawlak Kuszące miasto [Stanisław Piechocki, „Olsztyn magiczny“, Agencja wydawnicza „Remix“, Olsztyn 2002]
XXIII Iwona Łazicka-Pawlak Rzecz w pamięci! [Marcin Kula, „Nośniki pamięci historycznej“, wyd. DiG, Warszawa 2002]

Borussia 29

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Włodzimierz Kowalewski (proza), Adam Kurłowicz (grafika), Iwona Liżewska (sekretarz), Maryla Paturalska (zastępca sekretarza)
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Zbigniew Mikołejko, Hubert Orłowski, Wacław Sobaszek, Olga Tokarczuk, Leszek Żyliński
Korekta: Ewa Kunicka
Opracowanie graficzne: Adam Kurłowicz

format: 235×165
liczba stron: 220
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

5 Alicja Bykowska-Salczyńska Pamięć
RAMY PAMIĘCI
11 Jan Assmann Pamięć zbiorowa i tożsamość kulturowa, tłum. Stefan Dyroff, Rafał Żytyniec
17 Andrzej Szpociński Miejsca pamięci
PAMIĘĆ MIEJSC
27 Hubert Orłowski Ślady a recykling pamięci
37 Marion Titze Ale ja wierzyłam na słowo, tłum. Dorota Danielewicz-Kerski
49 Joanna Skibińska Labirynt pamięci
54 Dariusz Jarosiński „Ryks“ albo rzecz o wierności
67 Zofia Wóycicka Od Weppers do Wieprza, czyli: historia przeżyta czy historia pamiętana?
POEZJA
87 Anna Matysiak [Słyszę…], [Niedaleko…], Zasypiam, [Zrozum…], Pomiędzy, [Już się nie ruszam…], [Zabiję kota…], [Zwija się…], [Pół metra przede mną…], Lord Jim, Owoc, [Tak trudno…], [Dzisiaj nareszcie…], [Jak trafiłam…], [Jestem mgła…], Introdukcja, [Czy to możliwe…], [Jak mam odgadnąć…], [Zobacz…], [Wielka jest moja rodzina…], [Mój las…], [Samotność…], Studium tęsknoty, Patrzę, patrzę, patrzę
PORTRETY
113 Wojciech Kunicki Z niepięknego wspomnienia piękne sąsiedztwo. O profesorze Hubercie Orłowskim
117 Leszek Szaruga Życie jest większe od sztuki. O Kazimierzu Brakonieckim
123 Zbieracz snów. O Adamie Kurłowiczu
PAMIĘTNIKI
133 Czy minęła już epoka dzienników? Walter Höllerer w rozmowie z Maxem Frischem, Eliasem Canettim, Larsem Gustafsonem, Uwe Johnsonem i Barbarą König, tłum. Dorota Danielewicz-Kerski
RECENZJE
151 Polacy na Litwie: dwugłos Katarzyna Korzeniewska Punkt widzenia „strony polskiej“? [Aleksander Srebrakowski, „Polacy w Litewskiej SRR 1944-1989“, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001]
155 Aleksander Srebrakowski Sine ira et studio
161 Larysa Szawinska, Jurij Labyncew Myśl o „Nowej Polszy“, tłum. Ewa Romanowska
164 Hans-Jürgen Bömelburg Spojrzenie na zatopiony kontynent [Delphine Bechtel, „La renaissance culturelle juive en Europe centrale et orientale 1897-1930: langue, littérature et construction nationale“ [Żydowskie odrodzenie kulturalne w Europie Środkowej i Wschodniej 1897-1930: język, literatura i konstrukcja narodu, Paris 2002 (Europes Centrales)]
166 Piotr Madajczyk „Śląskie rozrachunki“ [Adam Dziurok, „Śląskie rozrachunki. Władze komunistyczne a byli członkowie organizacji nazistowskich na Górnym Śląsku w latach 1945-1956“, PMK Paweł Kaczmarski, Warszawa 2000]
170 Wojciech Łukowski W poszukiwaniu tożsamości [Danuta Berlińska, „Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości“, Stowarzyszenie Instytut Śląski, Państwowy Instytut Wydawniczy – Instytut Ślaski, Opole 1999]
172 Bernard Linek Czy można zapomnieć? Obozy dla ludności niemieckiej na Śląsku Opolskim? [Edmund Nowak, „Obozy na Śląsku Opolskim w systemie powojennych obozów w Polsce (1945-1950). Historia i implikacje“, Opole 2002]
181 Magdalena Zubiel Natrętny Wotan, czyli rzecz o Niemcach [Christian Graf von Krockow, „O niemieckich mitach“, tłum. Adam Romaniuk, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2000]
184 Urszula Śmietana Lektury inności [Ewa Schilling, „Akacja“, Borussia, Olsztyn 2001]
189 Jarosław Klejnocki Ostatnia taka powieść [Stefan Chwin, „Złoty pelikan“, Wydawnictwo TYTUŁ, Gdańsk 2002]
194 Sławomir Sobieraj Śpiew jest naszą egzystencją [Krzysztof Karasek, „Maski“, Wydawnictwo Nowy Świat, Warszawa 2002]
197 Włodzimierz Kowalewski Poeta lapidarnej formy i czystego języka [Piotr Piaszczyński, „Mały kapitalizm“, Poetycka seria Olsztyńskiego Oddziału SSP, Olsztyn 2002]
199 Wojciech Giedrys W pełni udany powrót [Maciej Cisło, „Bezczas i niemiejsce“, Zielona Sowa, Kraków 2002]
203 Piotr Siwecki Historia miłosna [Raymond Federman, „Uśmiechy na Placu Waszyngtona“, tłum. Konrad Walewski, Wydawnictwo Arteria, Lublin 2002]
205 Rafał Rutkowski Kontrdyskurs współczesności [Piotr Śliwiński, „Przygody z wolnością. Uwagi o poezji współczesnej“, Znak, Kraków 2002]
210 Wojciech Chmielewski Pogranicze świata i nieskończoności [„Na rogu świata i nieskończoności. Wspomnienia o Franciszku Fiszerze“ zebrał i opracował Roman Loth, Iskry, Warszawa 2002]
213 Marcin Cielecki Eseje o pamięci [„Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem“, red. Filip Modrzejewski i Monika Sznajderman,
Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2002]
217 Robert Traba Pro domo sua

Borussia 27

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Zbigniew Chojnowski (poezja), Włodzimierz Kowalewski (proza), Adam Kurłowicz (grafika), Iwona Liżewska (sekretarz), Maryla Paturalska (z-ca sekretarza), Grzegorz Strauchold (historia)
Współpraca: Piotr Siwecki
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Hubert Orłowski, Wacław Sobaszek, Olga Tokarczuk
Korekta: Ewa Kunicka
Opracowanie graficzne: Adam Kurłowicz

format: 235×165
liczba stron: 250
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

3 Robert Traba Dialog oder mehr?
9 Włodzimierz Borodziej Die deutsch-polonischen Beziehungen im. 20 Jahrhundert in der Historiographie des vergangenen Jahrzehnts
16 Eva Hahn, Hans Henning Hahn Vertreibung: Reflexionen über deutsch- -tschechische Erfahrungen
23 Basil Kerski Erbe und Erinnerung – Preußen 2001/2002
39 Andreas Lawaty Preußen liegt in Polen
45 Jörg Hackmann Veränderung tut not. Plädoyer für eine Revision der Geschichtsschreibung über Ostpreußen
52 Postscriptum
55 Winfried Lipscher Die Botschaft der Heimat
61 Robert Traba Raum und kulturelles Gedächtnis. Geschichtsvermittlung mit Hilfe der Kulturlandschaft – Zwei Beispiele
69 Sehr geehrte Damen und Herren – Brief an die Teilnehmer der Umfrage
71 Rex Rexheuser Lieber Robert…
76 Anna Wolff-Powęska Suche nach einer gemeinsamen Sprache
81 Mathias Niendorf Probleme und Chancen im deutsch-polnischen Historikerdialog
85 Marek Zybura „Methodologisches“ Bewusstsein
88 Claudia Kraft Neue Minenfelder
92 Jan M. Piskorski Polen und Deutschland gemeinsam in Europa
97 Michael G. Müller Dekade der Enttäuschung?
100 Wojciech Wrzesiński Ungleichheit
105 Hans-Jürgen Bömelburg Relativierung der nationalen Perspektive?
109 Hubert Orłowski „…weder Gericht noch Alibi“
114 Hans-Jürgen Karp Aus ermländischer Perspektive
116 Józef Borzyszkowski Zur gemeinsamen deutsch-polonischen Geschichte
121 Joachim Rogall Dialog zwischen Breslau und Wrocław
126 Roman Czaja Zur universalen Ebene
128 Klaus Zernack Neue Qualität der gemeinsamen Geschichte

Borussia 18/19

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Zbigniew Chojnowski, Włodzimierz Kowalewski, Iwona Liżewska (sekretarz), Wacław Sobaszek, Grzegorz Strauchold
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Hubert Orłowski, Olga Tokarczuk
Adiustacja tekstów: Maryla Paturalska
Korekta: Iwona Koziełło-Poklewska
Opracowanie graficzne: Adam Kurłowicz

format: 235×165
liczba stron: 440
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

5 Nota redakcyjna Robert Traba
6 Piotr Lachmann Rozmówki o tzw. tożsamości
POEZJA MACEDOŃSKA
20 Pięćdziesiąt lat poezji macedońskiej (Blaže Koneski, Aco Šopov, Mateja Matevski, Gane Todorovski, Ilhami Emin, Vlada Uroševik, Radovan Pavlovski, Gordana Mihajlova-Bošnako/v/ska, Ferid Muhic, Atanas Vangelov, Sande Stojcevski, Katica Kulavkova, Liljana Dirjan, Metodi Manev, Vaso Nikolo/v/ski, Jordan Danilovski, Cane Rizeski, Slave G. Dimoski, Ilija Velev, Bratislav Taškovski, Gordana Stojkovska, Ljupco B. Jakimovski, Aleksander Spasovski, Zoran Jakimovski, Boris Cavkovski, Nelko Nelkovski, Susana V. Spasovska, Anna Pejcinova, Maja Simik, Jovica Taseski-Eternijan, Usein M. Valbona, wybór Kazimiera M. Solecka
REFLEKSJE
72 Henryk Skwarczyński Obrus Jacka Bierezina
84 Tamara Bołdak-Janowska Kto to jest, ten Jan Olik? Opowiadanie o pewnym poecie i nie tylko jego poezji
BARWY KULTURY
124 Andrzej Szpociński Przemiany kultury polskiej lat dziewięćdziesiątych
133 Leszek Szaruga Rozliczenia i kompleksy
141 Basil Kerski Polityka kulturalna w lamusie
146 Krzysztof Czyżewski Świrowiercy
155 Jarosław Klejnocki Zamiast sierioznej refleksji – kilka drobnych uwag o wolności oraz o błogosławionym (?) rozproszeniu
162 Karol Maliszewski Daleko od centrali albo „moje dziesięciolecie“
167 Wojciech Woźniak Transformacji w kulturze nie dokonaliśmy
175 Krzysztof D. Szatrawski Rzeczywistość i oczywistość kultury
179 Zbigniew Chojnowski Nowe i nienowe
182 Mariusz Sieniewicz Fakty i chciejstwa – idzie nowe, biegnie stare
189 Witold Hiller Kultura zza biurka…
202 Ciągłość i zmiana w kulturze. Dyskusja. Prowadzenie Izabela Walesiak, Tadeusz Baryła. Krąg pierwszy (Janusz Jasiński, Roman Ławrynowicz, Władysław Ogrodziński, Hieronim Skurpski, Andrzej Staniszewski, Irena Telesz, Tadeusz Willan, Wojciech Wrzesiński)
244 Krąg drugi (Kazimierz Brakoniecki, Stefan Brzozowski, Wojciech M. Darski, Wojciech From, Ryszard Michalski, Wacław Sobaszek)
265 Jolanta Juran Olsztyńska kultura w „nowych czasach“ – próba bilansu
307 Głosy (Grażyna Korzunowicz, Wojciech Lewandowski, Janusz Bogdan Lewandowski, Janusz Segiet, Adam Jerzy Socha)
318 Robert Traba Dehistoryzacja krajobrazu? Refleksje osobiste o kontynuacji i trwaniu w kulturze
POEZJE
326 Gerald Zschorsch Toczące się koło, Wrony, Wenecja, Italia
340 Zbigniew Chojnowski Cztery wiersze o nadziei
KRAJOBRAZY
344 Monika Sieradzka Model hallandzki czyli szwedzki pomysł na to, jak jednocześnie ratować miejsca pracy, zanikające rzemiosło i upadające zabytki
349 Iwona Liżewska Halland w Olsztynie
351 Monika Sieradzka rozmawia z Christoferem Gustaffsonem, Konserwatorem Zabytków w okręgu Halmstad w Szwecji
353 Antoni Soduła Moje fotografie
358 Janusz Hochleitner Warmińskie łosiery
364 Magdalena Bartoś Georg Conrad i jego Oberländischer Geschichtsverein. Stulecie towarzystwa i jego pisma
POGRANICZA
368 Rościsław Żerelik mniejszości ukraińskiej w Polsce
379 Piotr Madajczyk Warmia, Mazury i nie tylko
390 Nina Necio Wysiedlenie Niemców na łamach “Wiadomości Mazurskich”
PORTRETY
396 Krzysztof D. Szatrawski Feliks Nowowiejski – polski kompozytor z Warmii
407 Leszek Żyliński Spadkobierczyni najlepszych pruskich tradycji. Marion Gräfin Dönhoff i Polska
RECENZJE
416 Marek Melnyk Ginący świat [Jacek Borkowicz, „Powrót do Sowirogu“]
421 Włodzimierz Kowalewski Historia jednego domu [Antoni Soduła, „Dom nad jeziorem“]
423 Włodzimierz Kowalewski O sztuce felietonu [Aleksander Jurewicz, „Życie i liryka“]
425 Sławomir Sobieraj Kolejowy splin [Jan Jastrzębski, „Prozy kolejowe“]
428 Jerzy Sikorski Wspólne dziedzictwo [Tomas Torbus, „Die Konventsburgen im Deutschordensland Preußen“]
432 Zbigniew Chojnowski Walka z czasem [Jerzy Plutowicz, „Kotlina“]
KRONIKA
436 WK Borussia 1998

Borussia 17

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Zbigniew Chojnowski, Włodzimierz Kowalewski, Iwona Liżewska (sekretarz), Wacław Sobaszek, Grzegorz Strauchold
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Hubert Orłowski, Olga Tokarczuk
Adiustacja tekstów: Maryla Paturalska
Korekta: Elżbieta Giedrojć
Redakcja techniczna: Halina Piotrowska

format: 235×165
liczba stron: 306
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

3 Kazimierz Brakoniecki Kadysz dla Domu Przedpogrzebowego Ericha Mendelsohna
6 Ina-Maria Greverus Wokół problemów nowej europejskiej tożsamości i odkrywania małych ojczyzn, tłum. Gabriela Brudzyńska
PENETRACJE
18 Wojciech M. Darski Książki dla Wali, Targońscy sypią kurhany, Wzgórze świętego Brunona
26 Andrzej Bartnikowski O okłamywaniu
40 Krzysztof Ćwikliński Głosy
41 Oleg Głuszkin Powrót Kasi Astachowej, tłum. Izabela Małek
IDEE
56 Klaus Bednarz Niemcy i ich wschodnioeuropejscy sąsiedzi, tłum. Gabriela Brudzyńska
ŚWIADECTWA
70 Bruno Palke Ucieczka, wypędzenie i powrót – wspomnienia
POEZJA
106 Maciej Cisło I jak się z tym czujesz
107 Anna Janko Na miniaturowych skałach
108 Maciej Cisło Od stóp do słów
109 Zbigniew Czerwiński Zimowy cmentarz, Włos twój zgubiony
KOŚCIOŁY – WYZNANIA
112 Robert Traba *** (Problematyka wyznań i Kościołów w Polsce…)
113 Andreas Kossert Między dwiema tradycjami. Trudna historia Kościoła ewangelickiego na Mazurach po roku 1945, tłum. Joanna Gromadzka i Gabriela Brudzyńska
136 *** (My, mieszkańcy)
137 Iwona Liżewska Postscriptum
138 Andrzej Kopiczko Stosunek ks. Teodora Benscha i Adalberta Zinka do ludności miejscowej
146 Michał Bołtryk Jak burzono cerkwie
170 Grzegorz Kumorowicz Łemkowie a prawosławie
ARCHIWUM LITERACKIE
183 Ernst Wiechert Proste życie, tłum. Tadeusz Ostojski
LITEWSKIE MEANDRY
200 Alina Kuzborska Tomas Venclova – Odyseusz intelektualny
204 Tomas Venclova Komentarz, In Memoriam Henkus Hapenckus, tłum. Alina Kuzborska
208 Basil Kerski Tożsamość Litwy
213 Henrikas Radauskas Gwiazda, Słońce, Księżyc, Szary dzień, Degas, Narodziny Wenus, Pierwsza noc, Kornelia, tłum. Izabela Korybut-Daszkiewicz
217 Rolandas Rastauskas Trzy kierunki, tłum. Barbara Kaleda
KRAJOBRAZY
223 Jan Salm Trzecia fala
230 Agnieszka Mrozek Karnitki
238 Janusz Hochleitner Kapliczki na Warmii
POEZJA
241 Andrzej Sulima-Suryn (Tożsamość…), (Kwiat wpadł w wodę…), (Drawo…), Krzyż, Szary anioł Warszawy, (Miasta…), Polskie pola, Widzenie, Jesień, *** (Prawda jest taka jak my…)
BARWY KULTURY
248 Robert Traba Barwy kultury (I)
250 Magdalena Bogusławska Ku prawdzie starowieku
259 Antoni Soduła Szamocin w Węgajtach
263 Zdzisław T. Łączkowski W kręgu „Borussii“ i literatury regionalnej
269 Tamara Bołdak-Janowska Długa rewolucja, czyli “Borussia” marginesem stoi? Rozważania z przekąsem
RECENZJE
277 Basil Kerski Arcymistrz dwuznaczności. O Ernście Jüngerze
280 Grzegorz Strauchold Nim będzie zapomniana [„Nim będzie zapomniana. Szkice o kulturze PRL-u“, pod red. Stefana Bednarka, Wrocław 1997]
283 Leszek Żyliński Europa płaskich stóp [Josef Kroutvor, „Europa Środkowa: anegdota i historia“, Izabelin 1998]
285 Zdzisław T. Łączkowski Lekcja polskiego [Romuald Mieczkowski, „Podłoga w celi Konrada“, Warszawa
1994; Romulad Mieczkowski, „Sen w ogrodach Moneta“, wybór i posłowie Henryk Szylkin, Zielona Góra 1966]
288 Anna Janko Między słowami a milczeniem [Alicja Rybałko, „Moim wierszem niech będzie milczenie“, Kraków 1996]
289 Bernard Linek Historycy nie mają ojczyzny [Piotr Madajczyk, „Przyłączenie Śląska Opolskiego do Polski (1945-1948)“, Warszawa 1996]
298 Waldemar Brenda Tajemniczy towarzysz „Mietek“ [Krzysztof Lesiakowski, "Mieczysław Moczar Mietek. Biografia polityczna", Warszawa 1998]
300 Leszek Szaruga „Tylko żeby było ładnie“ [Tamara Bołdak-Janowska, „Opowiadania naiwne“, Borussia, Olsztyn 1997]
KRONIKA
303 Leszek Belzyt, Konferencja Akademii Bałtyckiej
305 Gabriela Brudzyńska, Finał konkursu „Codzienność“

Borussia 16

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Robert Traba (redaktor naczelny)
Zespół: Zbigniew Chojnowski, Włodzimierz Kowalewski, Iwona Liżewska (sekretarz), Wacław Sobaszek, Grzegorz Strauchold
Rada redakcyjna: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Basil Kerski, Hubert Orłowski, Olga Tokarczuk
Adiustacja tekstów i korekta: Maryla Paturalska
Redakcja techniczna: Halina Piotrowska
Administracja pisma: Kornelia Kurowska

format: 235×165
liczba stron: 377
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

POGRANICZA
6 Piotr Lachmann Granice pogranicza, Ryzyko pamięci, Mały słownik polsko-niemiecki, Durst
24 Andrzej Szpociński Filozofia pogranicza
30 Grzegorz Gromadzki Jedność, mur czy pogranicza? Parę słów o Europie następnego wieku
WSCHÓD?
35 Sokrat Janowicz Bycie mniejszością narodową wymaga charakteru
42 Tamara Bołdak-Janowska Powiem wam, że znudziło mi się i obrzydło być człowiekiem
59 Zbigniew Dominiak Traktat ryski
65 Michał Bołtryk Podróże po świecie Łemków
88 Anastazja Sidor Litwini
ZACHÓD?
94 Wojciech M. Darski Czy masz już swojego Niemca? Czyli współczesność pogranicza
97 Piotr Wróblewski Regionalny nacjonalizm. Śląska ideologia narodowa
106 Tomasz Kamusella Oblicza Górnego Śląska
124 Wojciech M. Darski Biały mercedes w Puszczy Boreckiej, Umarli z Rapy, Być tutaj koniem to religia, List do Henryka Lehndorffa, Odżywam w Żywach, Zima na Pojezierzu: Rób mi tu tak jeszcze
129 Piotr Madajczyk Niemcy w PRL
141 Walentyna Maria Stefańska Polacy w Niemczech
POEZJA
152 Erich Fried Wolność i panowanie, Ogród zimowy, Rozstanie, Hölderlin do Sinclaira, Pederastia jako broń, Ona, Tryptyk, Pytania w Izraelu, tłum. Piotr Piaszczyński
IDEE
158 Isaiah Berlin Johann Georg Hamann – Mag Północy, tłum. Grzegorz Supady
184 Tadeusz Namowicz Johann Georg Hamann. Uwagi na marginesie książki sir Isaiaha Berlina
192 Paul Virillio Irrealny monument, tłum. Henryk Sekulski
200 Erich Mendelsohn Dynamika i funkcja, tłum. Henryk Sekulski
LITERATURA
202 Gerhard Wolf Tylża widziana od środka, tłum. Erdmute Sobaszek
207 Erdmute Sobaszek Opis wnętrza
210 Zbigniew Chojnowski „Borussia“ i Wiechert
214 Jens Stüben „… co jako dziecko posiadłem całkowicie“. Motywy wschodniopruskiej ojczyzny w poezji Arno Holza
HISTORIE
225 Krystyna Kersten Przybycie i odejście: Ziemie Zachodnie i Północne
232 Claudia Kraft Olsztyn – rok pierwszy, tłum. Zofia Wóycicka
239 Dmytr A. Gorun Wysiedlenia Ukraińców, tłum. Iwona Onufrijuk
242 Wojciech M. Darski Prusowie to nie Prusacy (krótki szkic o prawdziwej „Atlantydzie Północy“)
ŚWIADECTWA
254 Renate Sommer Ucieczki
261 Ewa Glabas Trautes Heim, Glück allein. Miły dom, samo szczęście
277 Andreas Kossert „Pan Bog bendzie zwami i wsistkemni pokuy Bozi“ – życie codzienne na Mazurach na przykładzie listów Luizy Linki z lat 1914-1918, tłum. Alina Kuzborska
282 Grzegorz Białuński Uwagi o zmianie nazw miejscowości w Prusach Wschodnich
POEZJA
287 Andrzej Kopacki Krajobrazy: Stan przejściowy, Skrzydlate słowo, O nowym pojęciu literatury w kraju, Warszawski belizar, Nowe czasy, Parę powodów, dla których nie wyjeżdżam, Black hole, Na relewancję, Gra sygnifikantów, (znaki. wenezuelą. się. bez. tęsknoty.)
293 Piotr Szewc Od początku, Na śmietniku, Ślad, Co słychać w piórniku
295 Adriana Szymańska Moja śmierć, Świadectwo, Starzy ludzie, Znaki
KRAJOBRAZY
299 Antoni Soduła Prostota i prymitywizm w sztuce ludowej na przykładzie Warmińskiej Piety
304 Grzegorz Kumorowicz Prusy – rzeczywistość czy utopia? (Arystokratyczne siedziby w Prusach Wschodnich)
315 Bogna Przybylska Johann Larass, Ernst Larass, czyli opowieść o ogrodach krajobrazowych
PORTRETY
320 Darius Staliunas Między wyznaniem a narodowością. Szkic o biskupie wileńskim Edwardzie Roppie (1851-1935)
327 Marion Gräfin Dönhoff Szlachetne serce
RECENZJE
329 Krzysztof D. Szatrawski Przestrzenie Miłosza [Beata Tarnowska, „Geografia poetycka w powojennej twórczości Czesława Miłosza“, Olsztyn 1996]
331 Jarosław Klejnocki Dwie przypowieści [Włodzimierz Kowalewski, „Powrót do Breitenheide“, Olsztyn 1997]
333 Tamara Bołdak-Janowska Nieobecność [Piotr Piaszczyński, „Nieobecność“, Olsztyn 1997]
338 Sławomir Sobieraj Klucze do czasu – przemijanie i tylko podróż  [Krzysztof D. Szatrawski, „Tak cicho śpiewa północ“, Olsztyn 1997]
340 Anton Mazanka Antologia – „Bretania“ [„O Bretanii wierszem i prozą“, Olsztyn 1997]
345 Anna Janko Porządkowanie chaosu [Maciej Cisło, „Razem osobno. Wieloksiążka“, Warszawa 1997]
346 Jan Jastrzębski Doświadczenie Suwalszczyzny [„Gdzie jeziora syte przestrzenią obłoków. Suwalszczyzna w poezji“, Suwałki 1998]
348 Grzegorz Strauchold Wachlarz mniejszości „Mniejszości narodowe w Polsce“, Wrocław 1997]
349 Andreas Kossert Mniejszości na pograniczu [Mathias Niendorf, „Minderheiten an der Grenze. Deutsche und Polen in den Kreisen 351 Flotow (Złotów) und Zempelburg (Sępólno Krajeńskie) 1900-1939“, Wiesbaden 1997]
Andreas Kossert „Weryfikacja narodowościowa“ – Warmia i Mazury po roku1945 [Leszek Belzyt, „Między Polską a Niemcami. Weryfikacja narodowościowa i jej następstwa na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1945-1950“, Toruń 1996]
353 Jacek Borkowicz Dziwne pasje kaszubskiego Prusaka [„Polen, Deutsche und Kaschuben. Alltag, Brauchtum und Volkskultur auf dem Gut Hochpaleschken in Westpreußen um 1990“", Kassel 1997]
356 Hans-Jürgen Bömelburg Prusy Wschodnie w krzywym zwierciadle [Gilbert H. Gornig, „Das nördliche Ostpreußen. Gestern und heute. Eine historische und rechtliche Betrachtung“", Bonn 1995]
358 Wika Mazanka Przeczytane strasznym okiem saloity [„Acta Polona-Ruthenica“, Olsztyn 1997]
366 Christofer Herrmann Herder [Tadeusz Namowicz, „Johann Gottfried Herder. Z zagadnień przełomu oświecenia w Niemczech w drugiej połowie XVIII wieku“, Olsztyn 1995]
368 Alina Kuzborska Literacka Kłajpeda w piśmie „Baltija“
KRONIKA
371 Stefan Nesenhöner, Kornelia Kurowska Wokół świadomości historycznej
374 Stefan Nesenhöner
375 WK „Borussia“ 1997

Borussia 15

POZYCJA NIEDOSTĘPNA

Redakcja: Kazimierz Brakoniecki, (redaktor naczelny), Robert Traba
Redakcja techniczna: Halina Piotrowska
Korekta: Maryla Paturalska
Administracja pisma: Kornelia Kurowska

format: 235×165
liczba stron: 351
okładka: miękka
ISSN: 0867-6402

POEZJA
7 Tadeusz Chróścielewski Słowo do książąt pruskich, Błogosławiona Dorota z Mątów
11 Kazimierz Brakoniecki Prowincja człowieka
MŁODA BIAŁORUŚ
16 Młoda literacka Białoruś, oprac. Mieczysław Jackiewicz
18 Aleś Kraucewicz Białoruś jako podmiot własnej historii, tłum. Czesław Seniuch
20 Aleś Arkusz Próba manifestu, tłum. Czesław Seniuch
22 Siarhiej Chareuski Pięć lat jazdy, tłum. Czesław Seniuch
23 Marynka Jarasz-Wiarenicz Nowa sztuka, tłum. Czesław Seniuch
26 Taćciana Muszyńska Balet białoruski: na przekór tendencjom destrukcyjnym, tłum. Czesław Seniuch
30 Anatol Sys Jaskółka, *** (Los nas karze lub strzeże), tłum. Czesław Seniuch
31 Aleś Arkusz Ikona, Kolęda, tłum. Czesław Seniuch
32 Sławamir Adamowicz Na dzień utworzenia organizacji „Prawy rewanż“, Sentymentalne spotkanie na linii ognia, *** (Nie odmówię ci, miła, bo nie chcę), Poranne kontaminacje z metamorfozą na tle słońca i deszczu, tłum. Czesław Seniuch
37 Mikoła Antanouski Na początku były Kurapaty, tłum. Czesław Seniuch
38 Aleś Czobat Pastorałka, Kresy naszego losu, tłum. Czesław Seniuch
40 Jury Humianiuk Elitarna cud-dziewczyna, Twoja Wenecja, tłum. Czesław Seniuch
41 Siarhiej Minskiewicz Klęska, *** (Poeta bezdomny), tłum. Czesław Seniuch
43 Ihar Sidaruk Pragnienie wolności, *** (wreszcie obojętne), Reklama, tłum. Czesław Seniuch
44 Walancina Aksak Safo, tłum. Czesław Seniuch
46 Ludka Silnowa Syn jabłoni, tłum. Czesław Seniuch
47 Wolha Rusiłka *** (Chcecie, żeby wszystko było), Kolor biały, tłum. Czesław Seniuch
48 Taciana Sapacz *** (Idziemy przez ostre bramy), *** (Nie myśmy stworzyli), tłum. Czesław Seniuch
50 Ihar Sidaruk Kawa w środku nocy (fragmenty), tłum. Czesław Seniuch
55 Siarhiej Maciory Wujek Michaś, Lenka, tłum. Czesław Seniuch
57 Aleś Arkusz Koniec z nim, tłum. Czesław Seniuch
MŁODA LITWA
60 Młoda literatura litewska, oprac. Mieczysław Jackiewicz
61 Evaldas Ignatavicius Svetimi – Obcy, tłum. Anna Jakubowska
63 Valdas Gedgaudas Zaklinanie ognia, tłum. Justyna Pawela
66 Evaldas Ignatavicius Środa popielcowa, Dwa wiersze o ciałach niebieskich, *** (wieczorem), Ryba, tłum. Zuzanna Jaroszkiewicz
68 Dainius Dirgèla Wygnany z raju Adam, Połowa niewidzialnej ciemności, Czas wyschniętego chleba, tłum. Justyna Pawela
70 Alvydas Šlepikas Zimny odblask, L’autumno, Imperatyw, tłum. Justryna Pawela, Koniec wojny, Język, *** (Przeczytaj mi swoje listy), tłum. Zuzanna Jaroszkiewicz
74 Dainius Gintalas Nauka starego Żyda: pokonanie zarozumiałej kobiety, Umowa, tłum. Justyna Pawela,
76 Benediktas Januševicius Słowa i cegły, *** (popycham), *** (kiedy byliśmy mali zaginaliśmy słowa na stronicach Biblii), Szkic miasta, tłum. Justyna Pawela
79 Tomas Arunas Rudokas Niedźwiedź jesieni, Dusza to drzewo, O niczym, tłum. Justyna Pawela
81 Vytauté Kuzmickaite *** (w półmroku ikon), tłum. Justyna Pawela
82 Donatas Valanciauskas Smutek, tłum. Justyna Pawela
85 Nijole Kliukaite Pięć dotyków delikatności, tłum. Anna Jakubowska
ŚWIADECTWA
88 Lew Kopielew W Prusach Wschodnich, tłum. Eugeniusz Wachowiak
121 Oleg Głuszkin Rower z czterdziestego pierwszego roku, tłum. Izabela Małek
128 Jurij Iwanow Księżycowa droga, tłum. Izabela Małek
140 Sokrat Janowicz Opowiadania, tłum. Tamata Bołdak-Janowska
150 Tamara Bołdak-Janowska Życiorys niepiśmienny
157 Ulla Lachauer Tylża nad Niemnem, tłum. Agnieszka Krupa
168 Ryszard Bitowt Wypędzenie
175 Eugeniusz Łastowski Warmia i Mazury – druga Wileńszczyzna
183 Wojciech Lewandowski Według „Potopu“
192 Ulla Lachauer Trzy rodziny. Ucieczka i wypędzenie w Europie (1944-1946), tłum. Krystyna Mazur
199 Michał Bołtryk Ruska wieś Wojnowo
210 Attila Szalai Helmuth
221 Krzysztof Fedorowicz Droga przez las
POEZJA
242 Erika Young Ex oriente lux, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
243 Margarete Kubelka Ex oriente lux, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
243 Grete Wassertheurer Mazury, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
244 Margot Ehrich Stare światło, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
245 Inge Meidinger-Geise Powrót, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
246 Johanna Anderka Sielanka polskiego krajobrazu, tłum. Tamara Bołdak-Janowska, Antoni Janowski
247 Manfred Peter Hein *** (Do cieni nad rzeką przyłóż swój słuch, Kostnica, *** (Głową w dół w zwierciadle powietrza), Samaticha, 2 maja 1938, tłum. Eugeniusz Wachowiak
HISTORIE
251 Leonidas Donskis Hierosolyma est perdita: koniec wielkiej kultury i dzisiejsza społeczność żydowska na Litwie, tłum. Algis Kaleda
257 Ruth Kibelka Niemcy na Litwie. Kilka uwag na temat mniejszości narodowych, tłum. Małgorzata Szymańska-Jasińska
261 Halina Murawska Polacy w Kaliningradzie
267 Klaus Zernack Polska i Rosja: dwie drogi w historii Europy – rozmowę przeprowadzili Robert Traba i Basil Kerski
KOSOWO
274 Współczesna poezja albańska z Kosowa – opracowanie, wybór i tłumaczenie Mazllum Saneja
274 Esad Mekuli Mojemu narodowi, Bez tytułu
276 Besim Bokshi W oczekiwaniu, W środę
277 Din Mehmeti Poeta, Zapalone światło
278 Adem Gajtani Miłości, szukałem twojego imienia i gwiazdy, Kłótnia
280 Qerim Ujkani Kosowo, Powrót do Kruji
281 Azem Shkreli Pieśń sępa, W klasztorze św. Nauma
282 Brahman Dedaj Ballada na asfalcie, Dziwny ptak
284 Mirko Gashi Matka Teresa, Moja gwiazda
285 Ali Podrimja Czarny kot, Wróć do wiersza Homera, Byt, Ballada o człowieku, Winien jest Albańczyk, Kto zabije wilka, Losy
290 Teki Dërvishi Powieszony z wierszami na zielonym drzewie, Wybrzeże pełne smutku
291 Mazllum Saneja Tym człowiekiem, Uchodźcy, Damokles nieznośny, Wywiad, Otwock, Gdy piszę
294 Agim Vinca Psalm do św. Nauma, Psy Sodomy
296 Equrem Basha Człowiek pod drzwiami, Oda środka
297 Edi Shukriu Ognisty wóz, Godzina zakazana
298 Sabri Hamiti Śmierć młodego Don Kichota, Przyjaciele
300 Milazim Krasniqi Urba Splendissima, Formuła Katona
302 Basri Çapriqi Śmierć Sokratesa, Matka Teresa
303 Ismall Syla Biblijny obraz ojczyzny
304 Albert Shala Korespondencja, Ścieżki życia
306 Mazllum Saneja Kilka słów o literaturze albańskiej i jej przedstawicielach, których warto byłoby zaprezentować polskiemu czytelnikowi
309 Ali Podrimja Dla kogo piszemy?, tłum. Mazllum Saneja
RECENZJE
313 Zbigniew Kurcz Dobra książka o mniejszości niemieckiej [B. Domagała, „Mniejszość niemiecka na Warmii i Mazurach. Rodowód kulturowy, organizacja, tożsamość.“, Olsztyn 1996]
318 Hubert Orłowski Ostpreußen czy Borussia? Protokół rozbieżności, księga życzeń [„Meiner Heimat Gesicht. Ostpreußen im Spiegel der Literatur“, München 1996]
322 Grzegorz Jasiński Nadrabianie zaległości [„Deutschland und Litauen“ Lüneburg 1995; N. Angermann, „Die Deutschen in Litauen“, Lüneburg 1996]
324 Erdmute Sobaszek Spotkanie [Ulla Lachauer, „Paradiesstrasse. Lebenserinnerungen der ostpreußischen Bäuerin Lena Grigoleit". Reinbek 1996]
325 Grzegorz Strauchold Wileńskie obrazy [A. Srebrakowski, „Wileńscy Włóczędzy“, Wrocław 1997; „Pamiętać o Wilnie“, Wrocław 1997]
326 Włodzimierz Kowalewski Wraz z niebem trzeba udźwignąć krzyż [A. B. Matuszkiewicz, „Eden“. Świdnica 1994]
328 Antoni Soduła Rowerowe impresje historyczne [Dzierżek, „Wycieczka kolarza na Mazury“, Elbląg 1997]
331 Bożena Beba Tożsamość warmińska [A. Szyfer, „Warmiacy. Studium tożsamości“, Poznań 1996]
334 Wojciech Marek Darski Czar dawnych kronik [E. Trincker, „Kronika gminy leckiej (giżyckiej)“. Giżycko 1997]
336 Iwona Łazicka-Pawlak Wiersze nie istniejące [T. Bołdak-Janowska, „Szmatki notatki. Wiersze“, Olsztyn 1994]
338 Rafał Żytniec Konferencja literacka w Gliwicach (21-23 XI 1996)
341 Herbert Somplatzky Spotkania w Essen, tłum. Antoni Janowski
343 Zbigniew Kurcz Krok wstecz. W nawiązaniu do recenzji Piotra Madajczyka – Pierwszy krok
POEZJA
345 Marek Leszek Barański Najprzystojniejszy bohater kosmosu, Dziennik amsterdamski, Bagasch
KRONIKA
349 Centrum Francusko-Polskie Côtes d’Armor-Olsztyn (Dom Bretanii na Warmii i Mazurach)
352 INFORMACJE